Kali Yuga Diwas : સનાતન ધર્મના અનેક ગ્રંથોમાં કલયુગને કલિયુગ (Kali Yuga) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા મુજબ ચારેય યુગોમાં કલિયુગ અંતિમ યુગ છે અને તેના અંત સમયે ભગવાન વિષ્ણુ કલ્કિ અવતાર ધારણ કરશે. દ્વાપર યુગ પછી કલિયુગની શરૂઆત થઈ હતી, પરંતુ આ યુગની શરૂઆત કઈ ઘટના બાદ થઈ તે અંગે બહુ ઓછા લોકોને જાણકારી છે.
પૌરાણિક માન્યતાઓ અનુસાર ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના દેહત્યાગ બાદ જ કલિયુગ શરૂ થયો હતો. આ દિવસને કલિયુગ દિવસ (Kali Yuga Diwas) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. કેટલીક પંચાંગ ગણતરીઓ અને ધાર્મિક માન્યતાઓ પ્રમાણે વર્ષ 2026માં 8 ઓક્ટોબરનું વિશેષ મહત્વ માનવામાં આવી રહ્યું છે.
સનાતન પરંપરા પ્રમાણે સમયને 4 યુગોમાં વહેંચવામાં આવ્યો છે. સૌપ્રથમ સતયુગ, ત્યારબાદ ત્રેતાયુગ, પછી દ્વાપર યુગ અને અંતે કલિયુગ આવે છે. દ્વાપર યુગમાં ભગવાન વિષ્ણુએ શ્રીકૃષ્ણ સ્વરૂપે અવતાર લીધો હતો. પૌરાણિક કથાઓ અનુસાર ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે પોતાના જીવન દરમિયાન અનેક લીલાઓ કરી હતી. મહાભારતના યુદ્ધથી લઈને યાદવ વંશના અંત સુધીની ઘટનાઓ બાદ તેમની અંતિમ લીલા દેહત્યાગ સાથે પૂર્ણ થઈ હતી.
એક સમયે શ્રીકૃષ્ણ વૃક્ષ નીચે આરામ કરી રહ્યા હતા ત્યારે એક બહેલિયાએ તેમના પગના તળિયાને હરણ સમજી તીર ચલાવ્યું હતું. ત્યારબાદ શ્રીકૃષ્ણે દેહત્યાગ કર્યો હતો. ધાર્મિક માન્યતા મુજબ તેઓ વૈકુંઠ ધામ પરત ફર્યા એ જ સમયથી કલિયુગનો પ્રારંભ માનવામાં આવે છે.
કેટલાક પંચાંગોમાં આ ઘટનાને આશ્વિન માસના કૃષ્ણ પક્ષની ત્રયોદશી તિથિ સાથે જોડવામાં આવે છે. વર્ષ 2026માં આ તિથિ 8 ઓક્ટોબરના રોજ માનવામાં આવી રહી છે. આ દિવસને આત્મિક શુદ્ધિ, ભગવાનના સ્મરણ અને ભક્તિ માટે વિશેષ માનવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા છે કે કલિયુગમાં સાચા મનથી ભગવાનનું નામ લેવાથી વિશેષ પુણ્ય પ્રાપ્ત થાય છે. શાસ્ત્રીય માન્યતાઓમાં એવું પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે જે ફળ સતયુગમાં લાંબી તપસ્યા પછી મળતું હતું, તે કલિયુગમાં નિષ્ઠાપૂર્વક હરિ નામ સ્મરણ કરવાથી પ્રાપ્ત થઈ શકે છે.
કલિયુગ દિવસના અવસરે ભગવાન વિષ્ણુનું સ્મરણ, ધ્યાન અને પૂજા કરવી શુભ માનવામાં આવે છે. ભગવાનના ચિંતન માટે બ્રહ્મ મુહૂર્ત સવારે 4:39થી 6:18 વાગ્યા સુધી શુભ ગણાવવામાં આવ્યો છે. જ્યારે સાંજે હરિ સંકીર્તન માટે 5:58થી રાત્રે 8:30 વાગ્યા સુધીનો સમય અનુકૂળ માનવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ પ્રમાણે ભગવાનનું સ્મરણ માત્ર કોઈ ખાસ દિવસ પૂરતું મર્યાદિત નથી. દરરોજ અને દરેક ક્ષણે શ્રદ્ધાપૂર્વક પ્રભુનું નામ લેવાથી મનને શાંતિ મળે છે અને ભક્તને પરમાત્માની નજીક જવાનો માર્ગ મળે છે